Mei, examenmaand…
Mei is een bijzondere maand. Niet alleen omdat Gorter ooit ‘Mei’ schreef. Niet alleen omdat vele vogeltjes een ei leggen en daarmee een nieuw leven begint, maar vooral omdat mei de examenmaand bij uitstek is voor leerlingen uit het voortgezet onderwijs. De meeste schriftelijke centrale eindexamens vinden deze maand plaats. En daarna begint voor veel examenkandidaten een nieuw leven: een nieuwe school, een studie of een begin van een werkzaam leven. Op het moment dat u deze aflevering van EXAMENS ontvangt zijn deze eindexamens nog bezig. Voorwaar voor alle betrokkenen een spannende tijd!
“Toetsing is het gericht verzamelen, interpreteren en gebruiken van informatie over kennis, vaardigheden of houding van een leerling of student, doorgaans aan de hand van één of meerdere opdrachten”. Zo wordt in een helder artikel1 het belang van toetsing door de Onderwijsraad omschreven en gedefinieerd (dec 2018).
Bij docenten Nederlands in het voortgezet onderwijs en vakdeskundigen overheerst vaak het gevoel dat de centrale examens een ongewenst backwash-effect hebben op zowel inhoud als didactiek van het onderwijs. Veel docenten Nederlands hebben het gevoel dat ze vooral leesvaardigheid moeten trainen, omdat dat op het programma staat bij de centrale examens.
Een van de pijlers waarop onze rechtsstaat rust, is dat een burger die meent dat hem onrecht is aangedaan zich kan wenden tot een onafhankelijke rechter. Om de gang naar een rechter voor iedereen toegankelijk te laten zijn, moet de rechtsgang voor de burger laagdrempelig en goedkoop zijn. De andere kant van de medaille is dat ook een burger van wie de zaak bij voorbaat kansloos is de hele procesmolen eenvoudig in werking kan stellen, met alle onnodige kosten en frustraties van dien.
‘Stel vakvolwassenen in staat om hun eerder of in de loop der tijd verder ontwikkelde competenties te laten valideren via een EVC-procedure. Erken de Verworven Competenties (EVC) en waardeer het hiervoor in te zetten vakbekwaamheidsbewijs.’
Er wordt steeds meer digitaal getoetst. Tijdsbesparing, is een grote winst voor de docent, maar vaak wordt binnen digitaal toetsen gekozen voor meerkeuzevragen terwijl dat niet in alle gevallen de beste vraagvorm is. Ook studenten geven aan dat zij zich beperkt voelen bij vragen waarbij je alleen een antwoord mag aanvinken.
Ik ga verhuizen… En op de een of andere manier heb ik me – terwijl zowel mijn man als ik niet per se beschikken over twee rechterhanden (u voelt het understatement) – ertoe laten verleiden een huis te kopen waaraan nog heel veel geklust moet worden. En dat betekent dat ik me moet buigen over zaken waar ik absoluut geen verstand van heb.
Gebogen zit de pianist over de toetsen van zijn zwartglanzende vleugel. Elke aanraking met het klavier draagt bij aan het overweldigende recital, waar het publiek ademloos naar luistert. Hij twijfelt. Eén verkeerde beweging van zijn gespannen vingers en een verkeerde interpretatie is het gevolg. Hij vertraagt, heft zijn pink en ringvinger. Het vraagt uiterste concentratie, en met een minieme aanslag beroert hij de juiste snaar.
In Examens 2008-2 stond een artikel over de achtergronden en resultaten van het nieuwe rijexamen dat per 1 januari 2008 was ingevoerd. Ruim tien jaar later was de redactie nieuwsgierig naar nieuwe ontwikkelingen bij de CBR-examens. Daar wilde Harold Bekhuis, manager van de divisie Rijvaardigheid, graag over spreken.
Ik ben ruim tien jaar betrokken bij het invoeren van digitaal toetsen. Ik zie daarbij de verschillende mogelijkheden en combinaties van formatief en summatief toetsen, waarbij het niet zo eenvoudig, en misschien niet wenselijk is, om dit strikt af te bakenen. In mijn werk bij deKennistoetsenbank (Prove2Move, 2017) ondersteunen en stimuleren wij het digitaal gebruik van formatieve toetsen door het aanbieden van toetsvragen met directe, zinvolle feedback die aansluit op het onderwijsprogramma.
Eind 2018 verschenen twee rapporten die in de (landelijke) pers veel aandacht kregen: het rapport van de Commissie Kwaliteit Schoolexaminering met als titel ‘Een volwaardig schoolexamen’ en het advies van de Onderwijsraad met als titel ‘Toets wijzer. Naar een eigen(tijdse)wijze van toetsen en examineren. Het eerste rapport is gemaakt in opdracht van de VO-Raad (Voortgezet Onderwijsraad) naar aanleiding van de perikelen die zich rondom de examinering in 2018 hebben voorgedaan op twee Maastrichtse vmbo-scholen.
